admin 01-01-2017, Saat: 11:33   
#1
 Kâğıt Pa­ra­la­rın Zekatı
Kâğıt pa­ra­lar­la madenî pa­ra­lar, al­tın ve gü­müş pa­ra­lar ye­ri­ne mal mü­ba­de­le­le­rin­de kul­la­nı­lan pa­ra­lar­dır. Bu pa­ra­lar, te­da­vül­de­ki pa­ra­la­ra kar­şı­lık mer­kez ban­ka­sın­da stok edi­len ve­ya stok edil­me­si ge­re­ken kül­çe al­tın­lar kar­şı­lı­ğın­da çı­ka­rı­lan ban­ka ha­va­le­si ni­te­li­ğin­de­dir. Kâğıt pa­ra­nın çı­kı­şı ve ya­yıl­ma­sı 17. yüz­yıl­da Av­ru­pa’da al­tın kar­şı­lı­ğı temsilî pa­ra şek­lin­de ol­muş­tur. Al­tın pa­ra­nın ba­sıl­ma­sı, ta­şın­ma­sı ve ko­run­ma­sın­da­ki güç­lük­le­re kar­şı­lık kâğıt pa­ra çok dü­şük ma­li­yet­le bü­yük mik­tar­da sa­tın al­ma gü­cü ka­zan­dı­ran ko­lay ta­şı­nıp, ko­ru­na­bi­len bir pa­ra tü­rü­dür.
Os­man­lı İm­pa­ra­tor­lu­ğu uy­gu­la­ma­sın­da da bir al­tın li­ra (7,2 gram) yüz ku­ruş iti­bar edi­le­rek 19. yüz­yıl or­ta­la­rın­da “kâime-i mu’te­be­re-i Os­ma­niy­ye” adıy­la ilk ka­ğıt pa­ra ba­sıl­mış­tır.68
Kı­sa­ca bu ka­ğıt pa­ra­la­rın, al­tın ve gü­müş gi­bi bun­la­rın ye­ri­ne ve bun­la­rı tem­sil et­mek üze­re mal mü­ba­de­le­sin'de sa­tış be­de­li ola­rak kul­la­nıl­ma­sı örf ha­li­ne gel­miş­tir. An­cak 20. yüz­yıl or­ta­la­rın­dan son­ra ka­ğıt pa­ra­nın al­tı­na olan bağ­lı­lı­ğı gi­de­rek azal­mış, ba­zı ül­ke­ler mer­kez ban­ka­la­rın­da­ki kar­şı­lık olan al­tın­la­rı ge­rek­siz stok sa­ya­rak ser­best bı­rak­mış, böy­le­ce ka­ğıt pa­ra­nın sa­tın al­ma gü­cü­nü dev­le­tin eko­no­mik gü­cün­den al­dı­ğı esa­sı ka­bul edil­miş­tir.
An­cak ka­ğıt pa­ra­la­rın is­te­nil­di­ği an al­tın ve gü­mü­şe çev­ril­me­si müm­kün­dür. Bu yüz­den de bun­lar iti­ba­ri ola­rak kar­şı­lı­ğı bu­lu­nan pa­ra sa­yı­lır­lar. Bun­lar eş­ya­nın gü­nü­müz­de­ki kar­şı­lı­ğı olan sa­tış be­de­li (se­men) ol­muş­lar­dır. Bu­nun için ni­sap mik­ta­rı­na ula­şın­ca ka­ğıt pa­ra­la­ra da al­tın ve gü­müş­te ol­du­ğu gi­bi kırk­ta bir ora­nın­da zekât farz olur. Fa­kih­le­rin ço­ğun­lu­ğu­nun gö­rü­şü bu­dur.
Ka­ğıt pa­ra­nın ni­sa­bı­nı be­lir­le­me­de, ti­ca­ret eş­ya­sın­da ol­du­ğu gi­bi fa­ki­rin mas­la­ha­tı­na uy­gun olan gü­müş ni­sa­bı­nın esas alın­ma­sı bir çok fa­kih ta­ra­fın­dan öne sü­rül­müş­se de, bu ko­nu­da al­tın ni­sa­bı­nın, esas alın­ma­sı da­ha uy­gun­dur. Çün­kü al­tın bu­gün­kü pa­ra iş­lem­le­ri­ne esas­tır. Hz. Pey­gam­ber za­ma­nın­da mis­kal Mek­ke­li­le­rin pa­ra­la­rı­nın esa­sı idi. Her ül­ke­de­ki ku­yum­cu­lar al­tı­nın fi­ya­tı­nı ken­di böl­ge­sel pa­ra­la­rı ile be­lir­le­mek­te­dir­ler. Bu du­ru­ma gö­re, as­li ih­ti­yaç­la­rı ve bor­cu dı­şın­da 80 gram al­tın kar­şı­lı­ğın­dan faz­la ka­ğıt pa­ra­ya sa­hip olan kim­se üze­rin­den bir yıl da geç­miş olun­ca kırk­ta bir zekâtla yü­küm­lü olur.69
Di­ğer yan­dan kâğıt pa­ra sis­te­mi­nin al­tın ye­ri­ne tem­si­li pa­ra dö­ne­min­de ol­du­ğu gi­bi da­ha açık stan­dart bir kar­şı­lı­ğa bağ­lan­ma­sı ve bu kar­şı­lık­la il­gi­li hü­küm­le­rin tem­si­li pa­ra­yı da kap­sa­mı­na al­ma­sı esas ol­ma­lı­dır. Çün­kü ken­di ma­li­ye­ti çok dü­şük ve önem­siz olan ka­ğıt pa­ra­nın sa­tın al­ma gü­cü tem­sil et­ti­ği kar­şı­lık­la­ra gö­re or­ta­ya çık­mak­ta­dır. Al­tın ve gü­müş pa­ra ger­çek de­ğe­ri ile te­da­vül­de bu­lu­nur. Fa­iz ya­sa­ğı se­be­biy­le bu tür pa­ra­lar­la ken­di cins­le­rin­den olan kül­çe, zînet ve ben­ze­ri al­tın ve gü­müş stok­la­rı ara­sın­da bir sa­tın al­ma gü­cü far­kı mey­da­na ge­le­mez. Bu­na gö­re, fa­iz ya­sa­ğı al­tın ve­ya al­tı­na en­deks­li pa­ra­yı enf­las­yo­na kar­şı ko­rur.70
Ka­ğıt pa­ra, ger­çek kar­şı­lı­ğı olan al­tın­la bağ­lan­tı­sı ke­si­lin­ce iti­ba­ri de­ğer­le do­la­şan bir pa­ra tü­rü ol­muş­tur. Ni­te­kim Eme­vi­ler dev­rin­den iti­ba­ren yay­gın­la­şan fels adı ve­ri­len ma­de­ni pa­ra­lar iti­ba­ri pa­ra­lar­dır. Bun­lar ba­kır, ni­kel, de­mir ka­rı­şı­mı pa­ra­lar olup, al­tın ve­ya gü­mü­şü ka­rı­şım­dan az olan pa­ra­lar da bu ni­te­lik­te­dir. Bu çe­şit pa­ra­la­rın zekâtı da ken­di cins­le­rin­den ve­ya yıl so­nun­da­ki kıy­met­le­ri üze­rin­den kırk­ta bir ola­rak ve­ri­lir.
Sa­tış be­de­li ola­rak kul­la­nı­la­bi­len eko­no­mik de­ğer­le­rin zekât dı­şı tu­tul­ma­sı yok­sul­la­rı zekât ni­me­tin­den mah­rum eder ve ser­vet sa­hip­le­ri­nin mal var­lı­ğı­nı bu tür ka­ğıt ve ma­de­ni pa­ra­ya çe­vi­re­rek zekât gi­bi önem­li bir iba­de­tin se­va­bın­dan na­sip­siz kal­ma­sı­na yol aça­bi­lir. Bu­nun so­nun­da, zekâttan bek­le­nen amaç ger­çek­le­şe­mez.
resim
Ara
Cevapla


Kâğıt Pa­ra­la­rın Zekatı Konusu Araçları
Direk Link
HTML Link
BBCode Link
Paylaş


Konu ile Alakalı Benzer Konular
Konular Yazar Yorumlar Okunma Son Yorum
  Ti­ca­ret Mal­la­rı­nın Zekatı İle İl­gi­li De­lil­ler admin 0 1,810 01-01-2017, Saat: 11:41
Son Yorum: admin
  Ti­ca­ret Mal­la­rı­nın Zekatı admin 0 1,858 01-01-2017, Saat: 11:40
Son Yorum: admin
  Ma­den ve De­fi­ne­le­rin Zekatı admin 0 1,994 01-01-2017, Saat: 11:40
Son Yorum: admin
  Ala­cak­la­rın Zekatı admin 0 1,969 01-01-2017, Saat: 11:39
Son Yorum: admin
  Aya­rı Dü­şük Al­tın ve Gü­mü­şün zekatı admin 0 1,880 01-01-2017, Saat: 11:32
Son Yorum: admin

Hızlı Menü: