admin 15-01-2017, Saat: 21:44   
#1
Kaderle insan iradesi arasında nasıl bir ilişki vardır?
         İnsan iradesi demek olan cüz'î iradedeki cüz'îlik, belirli manasına gel­mektedir. Cüz'î iradeye; ihtiyar, seçme, tercih, niyet, istek ve azmetmek de denebilir. Cüz'î irade, insanın kendi tercih ve serbest iradesiyle bir şeyi yapmaya girişmesi ve işlemesidir. Şu ifadelerde yer aldığı gibi, cüz'î irade insana yükümlülük ve sorumluluğunu bildirir, Kader de gurura kapılma- masını hatırlatır:
"Mü'min, her şeyi, hatta fiilini, nefsini Cenab-ı Hakk'a vere vere, ta ni­hayette teklif ve mesuliyetten kurtulmamak için cüz'i ihtiyarî önüne çıkı­yor. Ona, 'Mes'ul ve mükellefsin' der. Sonra ondan sudur eden iyilikler ve kemâlat ile mağrur olmamak için Kader karşısına geliyor, der: 'Haddini bil, yapan sen değilsin.'"76
           Evet, insan iyilik ve güzel yönleriyle övünmek, kusurlarına ve günahla­rına ise bahaneler aramak veya bunları başkasına yüklemek ister. Öyle ki bazen bu gurur insanı inançsızlığa kadar götürebilir. İşte böyle bir durum­da Kader insanın karşısma çıkar, kendisinde bulunan özelliklerin ve nimet­lerin Allah'ın birer ihsanı olduğunu hatırlatarak tehlikeden kurtarır.
Bir insan günah ve hatasını itiraf ettiği ve Allah'a ortak koşmadığı süre­ce büyük günahları işlemekle dinden çıkmaz. Fakat "Allah dilemeseydi ben bu günahı işlemezdim, bana bu günahı Kader işletti" derse tehlikeye girer. İşte insanı bu hale düşmekten kurtarmak için cüz'î iradesi karşısına çıkar. İnsan cüz'î iradesiyle günahları isteyerek işlediğini, Kaderin kendisini zor­lamadığını kabul ederek iman dairesinde kalır.
Sözler, s. 432.
Yaptığı işlerin hangisinin iradesi dışında, hangisinin iradesi dâhilinde olduğunu bilen insan, bir hayır işlediği zaman ona sahip çıkar ve "Şöyle yaptım, böyle yaptım" derken işlediği kötülükleri nasıl olur da kadere yük­ler? Halbuki aynı kötülükleri bir başkası işlese ona karşı çıkarak "Bunu sen yaptın" der. Mesela silahı çekip üzerine gelen bir insana, "Bu adamın kade­ri böyle imiş, bir şey yapmamalıyım" diyemez.

Yine, günlük işlerinde cüz'î iradesini kullanan ve zorlayıcı hiçbir engelle karşılaşmadığını bilen bir insan, Allah'ın emirlerini yerine getirirken karşı­sına engellerin çıktığını nasıl iddia edebilir? Bu yanlış düşüncenin sonucu­dur ki bazı kimseler "Kaderimde olsaydı namaz kılardım" demek gibi ma­nasız bir özür ileri sürebilirler.
Ayrıca insan, "Ne yapayım? Cenab-ı Hak dilemeseydi bu günahı işle­mezdim. Bu günahı işlemek kaderimde varmış. Kul kaderini çeker. Beni yaratan da kaderimi yazan da Allah'tır. Buna göre benim suçum yoktur" diyemez.77
Cenab-ı Hak, kulunun cüz'î iradesini adi bir şart yapmış ve Kendi küllî iradesiyle ona bakmaktadır. Kul kendi iradesiyle ne yapmak isterse onu ya­ratmaktadır. Bunun için de insan yaptıklarından sorumludur.
Bu meseleyi şöyle bir misalle de açmak mümkündür: "Sen bir çocuğu omzuna alsan ve 'Nereyi istersen seni oraya götüreceğim' desen; çocuk yüksek bir dağa çıkmayı istese sen de götürsen; bir süre sonra çocuk üşüse veya bir yerden düşse; 'Bunu sen istedin' diyecek ve ona kızacaksın.
Demek ki insanın iman edip etmemesi, ibadetlerini yapıp yapmaması, günah işleyip işlememesi onun istek, arzu ve iradesine bağlıdır. Bu işlerden birisini insan yapmayı niyet ederse Cenab-ı Hak ona bu işi yapacak kuvvet yaratır, insan da yapar.
Yani Cenab-ı Hak manen şöyle diyor: "Ey kulum, cüz'î iradenle hangi yolu istersen, seni o yola götürürüm. Öyle ise sorumluluk sana aittir."
resim
Ara
Cevapla


Kaderle insan iradesi arasında nasıl bir ilişki vardır? Konusu Araçları
Direk Link
HTML Link
BBCode Link
Paylaş


Konu ile Alakalı Benzer Konular
Konular Yazar Yorumlar Okunma Son Yorum
  İslam Dininine göre Vasiyet nasıl yazılmalıdır admin 0 428 25-07-2017, Saat: 23:19
Son Yorum: admin
  Kaç tür kader vardır? admin 0 1,716 15-01-2017, Saat: 21:42
Son Yorum: admin

Hızlı Menü: